Trong môi trường làm việc có tiếng ồn cao như nhà máy, xưởng cơ khí, công trình xây dựng hay sân bay, tiếng ồn kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến thính lực.
Để bảo vệ đôi tai, nút bịt tai bảo hộ (earplug) là thiết bị nhỏ gọn nhưng vô cùng quan trọng, giúp giảm cường độ tiếng ồn và duy trì sự tập trung khi làm việc.

Vậy nút bịt tai bảo hộ được cấu tạo như thế nào và nguyên lý hoạt động ra sao để có thể “chặn tiếng ồn” hiệu quả?
Cùng Panindochina tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Cấu tạo của nút bịt tai bảo hộ

Tùy vào mục đích sử dụng và thiết kế, nút bịt tai có thể chia thành nhiều loại (foam, silicone, cao su, có dây, không dây…), nhưng nhìn chung, cấu tạo của chúng gồm 3 phần chính:

🔹 1.1. Phần thân bịt tai (Earplug Body)

Đây là bộ phận chính có nhiệm vụ ngăn chặn và hấp thụ sóng âm.
Chất liệu thường dùng:

• Foam (bọt mềm polyurethane hoặc PVC): siêu nhẹ, có khả năng giãn nở theo hình dạng ống tai, tạo độ kín hoàn hảo.

• Silicone: dẻo, mềm, dùng được nhiều lần, phù hợp cho môi trường ẩm hoặc bụi.

Phần thân thường có thiết kế hình nón, trụ hoặc tầng sóng, giúp nút dễ đưa vào tai và ôm khít ống tai hơn.

🔹 1.2. Lõi hoặc kênh dẫn âm (Filter/Channel)

Một số loại nút bịt tai cao cấp có bộ lọc âm thanh (acoustic filter) nằm bên trong.
Bộ lọc này cho phép giảm cường độ âm thanh mạnh nhưng vẫn giữ lại âm thanh giao tiếp cần thiết (như tiếng nói, chuông báo, còi cảnh báo).

Ví dụ: nút bịt tai chống ồn dùng trong nhà máy sản xuất hoặc công trường sẽ giảm tiếng ồn cơ học nhưng vẫn cho phép người dùng nghe được tín hiệu an toàn.

🔹 1.3. Dây nối hoặc hộp đựng (Optional)

Một số sản phẩm có dây nối giữa hai đầu nút, giúp tránh thất lạc khi không sử dụng.
Ngoài ra, để đảm bảo vệ sinh, nhà sản xuất thường cung cấp hộp hoặc túi đựng riêng giúp người dùng bảo quản nút sau khi sử dụng.

2. Nguyên lý giảm ồn của nút bịt tai bảo hộ

Nút bịt tai bảo hộ hoạt động dựa trên hai cơ chế chính: hấp thụ âm thanh và cách âm cơ học.

🔹 2.1. Cơ chế hấp thụ âm thanh

Khi âm thanh (dạng sóng) truyền qua không khí và gặp lớp vật liệu xốp hoặc đàn hồi của nút bịt tai, năng lượng âm thanh sẽ bị chuyển hóa thành nhiệt năng nhờ ma sát giữa sóng âm và cấu trúc vật liệu.

Điều này giúp giảm đáng kể cường độ âm thanh truyền tới màng nhĩ, bảo vệ tai khỏi tiếng ồn vượt ngưỡng an toàn (trên 85 dB).

🔹 2.2. Cơ chế cách âm cơ học

Phần thân nút bịt tai khi giãn nở trong ống tai sẽ tạo thành một lớp đệm kín, ngăn sóng âm lọt vào bên trong tai.
Càng kín khít, hiệu quả cách âm càng cao.

Mức độ giảm ồn của sản phẩm thường được biểu thị bằng chỉ số:

• NRR (Noise Reduction Rating) – theo tiêu chuẩn Mỹ.

• SNR (Single Number Rating) – theo tiêu chuẩn châu Âu.

Ví dụ:

• Nút bịt tai có NRR 33 dB có thể giảm tới 33 decibel tiếng ồn.

• Sản phẩm đạt SNR 37 dB được xem là mức giảm ồn cao, phù hợp môi trường ồn lớn như nhà máy cơ khí, khai thác mỏ.

3. Phân loại nút bịt tai bảo hộ phổ biến

✅ Nút bịt tai foam dùng một lần

• Chất liệu: Bọt mềm PU hoặc PVC

• Ưu điểm: Nhẹ, giá rẻ, giảm ồn cao (NRR 32–33 dB)

• Nhược điểm: Chỉ sử dụng 1 lần, không thân thiện môi trường

✅ Nút bịt tai silicone tái sử dụng

• Chất liệu: Silicone mềm, dẻo

• Ưu điểm: Dễ vệ sinh, dùng được nhiều lần, không gây đau tai

• Nhược điểm: Giảm ồn thấp hơn foam một chút (NRR 25–28 dB)

✅ Nút bịt tai có bộ lọc âm (Filter Earplug)

• Ứng dụng trong môi trường có nhu cầu giao tiếp, biểu diễn, công nghiệp nhẹ.

• Giữ lại âm thanh trung thực, chỉ loại bỏ tần số gây hại.

4. Cách sử dụng và bảo quản nút bịt tai hiệu quả

Để đảm bảo hiệu quả giảm ồn tối đa, cần sử dụng đúng cách:

🔹 Cách sử dụng

1. Rửa tay sạch trước khi chạm vào nút.

2. Cuộn chặt (với loại foam) rồi nhẹ nhàng đưa vào tai, giữ 10–15 giây cho đến khi nút giãn nở vừa khít.

3. Với loại silicone, chỉ cần đẩy nhẹ từng tầng sóng vào ống tai cho đến khi cảm thấy kín.

4. Tránh đưa vào quá sâu gây đau hoặc khó chịu.

🔹 Bảo quản

• Sau khi sử dụng, lau sạch hoặc rửa bằng xà phòng nhẹ.

• Bảo quản trong hộp kín, khô ráo, tránh bụi bẩn và ẩm ướt.

• Thay mới ngay nếu nút bị bẩn, rách, biến dạng hoặc mất đàn hồi.

Nút bịt tai bảo hộ là thiết bị nhỏ nhưng có tác dụng lớn trong bảo vệ thính giác khỏi tổn thương do tiếng ồn công nghiệp.
Việc hiểu rõ cấu tạo và nguyên lý giảm ồn giúp người lao động chọn đúng sản phẩm phù hợp, sử dụng hiệu quả và an toàn hơn.