Trong nghề an toàn lao động, có một câu mà tôi luôn nhắc đi nhắc lại: đừng đặt cược mạng sống con người vào mỗi bộ PPE. Không phải vì PPE không quan trọng, mà vì nó là lớp bảo vệ cuối cùng – khi mọi thứ khác đã không ngăn được rủi ro.

Nhiều người vẫn nghĩ chỉ cần phát đầy đủ mũ, giày, găng tay, mặt nạ… là coi như đã làm tròn trách nhiệm. Nhưng thực tế không đơn giản vậy.

Trước PPE còn nhiều “lớp chắn” khác

Khi đánh giá rủi ro, nguyên tắc cơ bản là:

• Nếu loại bỏ được nguy cơ thì loại bỏ.

• Không loại bỏ được thì tìm cách thay thế hoặc kiểm soát bằng kỹ thuật.

• Cuối cùng, nếu vẫn còn rủi ro, mới dùng đến PPE.

Ví dụ, thay vì để công nhân làm việc trong môi trường đầy bụi rồi phát khẩu trang, tốt hơn hết là lắp hệ thống hút bụi. Thay vì yêu cầu người lao động cẩn thận hơn, hãy thiết kế lại quy trình hoặc máy móc để giảm nguy cơ ngay từ đầu.

PPE bước vào cuộc chơi khi các biện pháp kỹ thuật không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Nó không phải giải pháp đầu tiên – mà là phương án dự phòng cuối cùng.

Vì sao gọi là “tuyến phòng thủ cuối cùng”?

Vì PPE phụ thuộc rất nhiều vào con người.

Một chiếc dây an toàn tốt đến đâu cũng vô nghĩa nếu không được móc đúng điểm neo. Một mặt nạ phòng độc đạt chuẩn cũng không có tác dụng nếu phin lọc đã quá hạn. Một đôi găng tay chống cắt sẽ không bảo vệ được nếu người dùng tháo ra vì vướng víu.

Khác với hệ thống kỹ thuật – vốn hoạt động ổn định khi được lắp đặt đúng – PPE đòi hỏi sự tuân thủ mỗi ngày, mỗi ca làm việc. Và con người thì không phải lúc nào cũng hoàn hảo.

PPE không thay thế được quản lý an toàn

Có những doanh nghiệp chọn cách “mua sự yên tâm” bằng việc đầu tư thật nhiều PPE, nhưng lại thiếu đào tạo, thiếu giám sát, thiếu đánh giá rủi ro bài bản.

Tôi từng thấy công nhân được phát đầy đủ đồ bảo hộ, nhưng không ai hướng dẫn cách sử dụng đúng. Có dây chống rơi nhưng không có điểm neo đạt chuẩn. Có mặt nạ phòng độc nhưng không kiểm soát thời gian thay phin.

Khi đó, PPE chỉ còn là lớp vỏ hình thức.

Nhưng đừng hiểu nhầm – PPE vẫn cực kỳ quan trọng

Gọi là tuyến cuối cùng không có nghĩa là ít quan trọng. Ngược lại, khi mọi biện pháp khác đã làm hết khả năng, PPE chính là thứ giữ khoảng cách mong manh giữa “tai nạn nghiêm trọng” và “chỉ là sự cố nhỏ”.

Một chiếc mũ bảo hộ có thể biến cú va đập nguy hiểm thành một chấn thương nhẹ. Một dây đai đạt chuẩn có thể giữ người lao động lại khi trượt chân trên cao. Một mặt nạ phù hợp có thể ngăn tổn thương phổi kéo dài nhiều năm.

Nhìn PPE đúng vai trò của nó

PPE không phải là giải pháp thay thế cho quản lý an toàn tốt. Nó là mảnh ghép cuối cùng trong cả hệ thống.

Khi doanh nghiệp hiểu điều đó, họ sẽ không chỉ dừng lại ở việc “phát đủ”. Họ sẽ đầu tư vào đánh giá rủi ro, cải tiến quy trình, đào tạo nhân viên – và sau cùng, trang bị PPE phù hợp để hoàn thiện bức tranh an toàn.

Trong nhiều năm làm nghề, tôi học được một điều: tai nạn thường xảy ra khi người ta tin rằng mình đã đủ an toàn. PPE giúp chúng ta an toàn hơn – nhưng chỉ khi nó được đặt đúng vị trí của mình trong toàn bộ hệ thống bảo vệ.